Door Julia · redactie weer-meteo.be
De Belgische pollenkalender, seizoen per seizoen
In België begint het pollenseizoen doorgaans al eind winter met hazelaar en els, twee bomen waarvan het stuifmeel kan vliegen bij nog koud weer, soms al bij de eerste zachte periodes in februari. Deze eerste golf, vaak onderschat omdat ze weinig met de lente wordt geassocieerd, treft mensen die gevoelig zijn voor vroege boompollen en kan klachten veroorzaken terwijl de tuinen nog winterslaap lijken te houden.
Berk neemt vervolgens de fakkel over, doorgaans in april, met een concentratie die op enkele dagen snel kan oplopen en die tot de meest allergene pollen van de Belgische kalender behoort. Daarna volgt het lange grassenseizoen, van mei tot juli, dat weilanden, bermen en ongemaaide gazons betreft en de breedste en vaakst gemelde periode blijft voor mensen met allergieën. Aan het einde van de zomer nemen bijvoet en vervolgens ambrosia in bepaalde streken het over, waardoor het seizoen zich afhankelijk van het jaar en de regio tot in september kan uitstrekken.
Duidelijke verschillen tussen het noorden en het zuiden van het land
De pollenkalender verloopt niet overal gelijk in Vlaanderen en Wallonië. Het iets zachtere en vroegere klimaat van de Vlaamse laagvlaktes en de kust zorgt vaak voor een iets vroegere start van het bomenseizoen in vergelijking met de meer continentale en hogergelegen gebieden van Wallonië. Omgekeerd vertragen het reliëf en de grotere hoogte in het zuiden van het land, vooral richting de Ardennen, de aankomst van boompollen lichtjes en kunnen ze het grassenseizoen op grotere hoogte ook verkorten.
Ook de landbouwlandschappen verschillen: Wallonië telt meer weilanden en grote akkerbouwpercelen die lokaal de dichtheid van grassenpollen beïnvloeden, terwijl de verstedelijkte en dichtbevolkte gebieden van Vlaanderen een groter blootgesteld bevolkingsaantal concentreren vlak bij de pollenbronnen. Deze regionale nuances verklaren waarom het altijd beter is de pollenindex van de eigen gemeente te raadplegen in plaats van een landelijk gemiddelde, want de verschillen tussen regio's kunnen binnen eenzelfde week behoorlijk groot zijn.
Wanneer het weer de klachten verzwaart of verlicht
Droog en winderig weer bevordert de verspreiding van pollen in de lucht: de korrels laten bij warm en droog weer gemakkelijker los van de planten en worden vervolgens door de wind over grote afstanden vervoerd, wat de piekblootstelling op zonnige en winderige lentedagen verklaart. Onweer kan de situatie op korte termijn paradoxaal genoeg verergeren: het vocht doet pollenkorrels uiteenvallen in kleinere fragmenten, die dieper in de luchtwegen kunnen doordringen, een verschijnsel dat soms samengaat met episodes van onweersastma.
Omgekeerd drukt regelmatige, aanhoudende regen het pollen doorgaans naar de grond en zuivert ze de lucht, wat vaak tijdelijke verlichting biedt aan gevoelige personen. Windstille dagen beperken eveneens het opnieuw opwaaien van pollen. Om de blootstelling te beperken is het aan te raden de woning te verluchten op momenten met de laagste concentratie, doorgaans tegen het einde van de dag of na regen, en langdurige buitenactiviteiten te vermijden bij aangekondigde pieken, zonder dat dit het advies van een zorgverlener bij ernstige klachten vervangt.
Officiële metingen en model: twee bronnen die elkaar aanvullen
In België worden pollen gemeten door Sciensano, het Belgische instituut voor gezondheid, met pollenvallen in verschillende steden van het land. De tellingen en voorspellingen verschijnen op de website AirAllergy, die ook soorten opvolgt die niet op onze kaart staan, zoals hazelaar en es.
Onze kaart steunt op het Europese CAMS-model en toont de soorten die dat model berekent: els, berk, grassen, bijvoet en ambrosia. Voor hazelaar in februari of voor es, die in april samen met de berk bloeit, blijven de metingen van Sciensano de referentie. Veel mensen met een berkenpollenallergie reageren ook op bepaalde rauwe voedingsmiddelen, zoals appel of hazelnoot: gekookt worden die meestal beter verdragen, en een arts kan dat verband bevestigen.
Voor een uitstap of een verblijf zegt een vergelijking tussen twee gemeenten op onze pagina's vaak meer dan een gemiddelde: bij zeewind is de lucht die de kust bereikt, van Oostende tot De Panne, doorgaans armer aan pollen dan in het binnenland, terwijl de grassen in de Ardennen nog bloeien wanneer de bloei in Vlaanderen al voorbij is.
De pollenindex van de site lezen en de beperkingen ervan
De pollenindex op weer-meteo.be is gebaseerd op gegevens van het Europese Copernicusprogramma, via zijn dienst voor atmosferische bewaking (CAMS), die de verspreiding van verschillende pollenfamilies op continentale schaal modelleert. Voor elke gemeente combineert de index een schatting van de concentratie per dominante pollensoort van het moment met een tendens voor de komende dagen, wat toelaat een uitstap te plannen of een activiteit aan te passen die gevoelig is voor allergieën.
Toch moet men bedenken dat deze gegevens berusten op een grootschalige modellering en niet op metingen in elke afzonderlijke tuin: de lokale realiteit, beïnvloed door de onmiddellijke begroeiing, een bloeiende tuin ernaast of een nabijgelegen park, kan afwijken van de algemene schatting. De index moet dus gelezen worden als een nuttige tendens om zich voor te bereiden, niet als een exacte en individuele meting. Bij ernstige of ongewone klachten blijft een arts raadplegen de aangewezen stap, aangezien de index van de site niet bedoeld is om medisch advies te vervangen.