Een uitgestrekte vlakte tussen Schelde en Samber
Henegouwen is de grootste Waalse laagland-provincie en haar weer weerspiegelt een zacht reliëf dat zich uitstrekt van de Vlaamse grens tot de uitlopers van de Fagne. In Bergen, op veertig meter hoogte, geven de normalen 6,4 °C overdag in januari en 23,3 °C in juli. Doornik aan de Schelde is in de zomer iets frisser met 22,4 °C, maar vooral droger: ongeveer 730 mm per jaar tegenover meer dan 860 mm in Charleroi.
Dat verschil tussen Doornik en het Sambrebekken is geen toeval. Hoe verder je naar het oosten en zuiden trekt, hoe hoger het terrein en hoe meer wolken zich vastklampen, en hoe meer regen er valt. In het westen, het Picardische Wallonië tegen Vlaanderen aan, valt minder neerslag en lijkt het klimaat meer op dat van open vlakke streken dan van heuvelland.
Terrils, mijnbekken en hitte-eilanden
De oude industrieas die Bergen, La Louvière en Charleroi verbindt, liet terrils achter, zwarte heuvels die nu begroeid zijn, en een dichte bebouwing die warmte vasthoudt. Charleroi ligt op 120 meter met 5,9 °C als januarimaximum en 22,9 °C in juli: bescheiden cijfers, maar asfalt en baksteen slaan de zomerwarmte lang op. Binche en Courcelles, wat hoger gelegen, koelen na zonsondergang sneller af.
Tijdens een hittegolf zijn de nachten in de stadscentra zwaarder dan in de omliggende dorpen, en het verschil kan enkele graden bedragen. Bij strenge vorst zonder wind houden de lagere delen van de Haine-vallei juist de koude lucht vast en ontstaat ijzelachtige mist. Bekijk voor je vertrekt de kaart van België om de actuele toestand te zien.
Onweer, plensbuien en overstromingen langs Haine en Dender
Warme zomerdagen eindigen vaak met onweer wanneer vochtige lucht uit het zuidwesten botst op een koelere luchtmassa. Een korte maar hevige regenbui, in Wallonië de drache, kan in tien minuten een straat onder water zetten, zeker omdat de verharde bodems van Aat, Zinnik en Saint-Ghislain weinig water opnemen. Kelders en onderdoorgangen zijn dan de zwakke plekken.
De rivieren reageren eerder op langdurige winterregen dan op zomerbuien. Haine, Dender en Zenne kunnen na dagen neerslag buiten hun oevers treden, zoals bij de ingrijpende overstromingen in het zuiden van het land. Waterstanden raadpleeg je via het Waalse hydrometrische portaal, en het KMI publiceert waarschuwingen voor onweer. Rijd liever niet door een laaggelegen dal dat kan overstromen.
Fagne, Thudinie en het zuiden van de provincie
Ten zuiden van Charleroi stijgt het landschap en wordt het bosrijker. Thuin kijkt uit over de Samber, terwijl Chimay en Momignies al tot de Fagne behoren, op meer dan tweehonderd meter hoogte. In januari haalt Chimay 5,3 °C als maximum en 0,6 °C als minimum, een duidelijk verschil met Bergen, en de zomer is er frisser met 21,9 °C in juli. De jaarlijkse neerslag ligt er merkbaar hoger dan in het Picardische deel.
Dat betekent meer ochtendnevel, meer late vorst in het voorjaar en sneeuw die vaker blijft liggen dan in de vlakte. Op de weg van Beaumont naar de Franse grens hoeft de temperatuur maar weinig te zakken om regen in ijzel te veranderen. Wandelaars in het bos en fietsers rond de Plate Taille doen er goed aan elke ochtend de gedetailleerde voorspelling te raadplegen.
Buren, pollen en voorbereiding
Henegouwen grenst aan vier provincies: West-Vlaanderen in het westen, Oost-Vlaanderen in het noorden, Waals-Brabant richting Nijvel en Namen in het oosten. De omstandigheden veranderen snel van de ene kant naar de andere, en wat in Doornik valt, valt niet noodzakelijk in Charleroi.
In het voorjaar waaien berken- en graspollen met de westenwind over de grote landbouwvlakten. Onze pollengids voor Vlaanderen en Wallonië beschrijft de seizoenen en de beste momenten van de dag. Voor een frissere uitstap biedt de provincie Luxemburg aanzienlijk lagere temperaturen.
Sources and further reading
Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI)