Cirrocumulus is de wolk van de fijnste gespikkelde luchten: minuscule witte korrels zonder grijze tint, gerangschikt in banken, rimpels of regelmatige rijen. Net als cirrus leeft hij in de hoge etage en bestaat hij vooral uit ijskristallen. Hij is zeldzaam, vaak kortlevend en meestal te zien samen met cirrus of cirrostratus.
- Etage: Hoge etage (5.000 tot 13.000 m)
- Hoogte van de basis: 5.000 tot 13.000 m
- Uiterlijk: banken van minuscule witte korrels zonder grijze kant
- Bijbehorend weer: verandering mogelijk; van korte duur
Hoe cirrocumulus ontstaat
Cirrocumulus vormt zich in een dunne laag van de hoge etage waar vochtige lucht wordt omgewoeld door kleine convectiecellen. Stijgt een luchtbel een beetje op, dan koelt ze af, bereikt verzadiging en vult zich met ijskristallen; tussen twee bellen daalt de lucht en warmt op, waardoor een gat overblijft. Het afwisselen van bellen en gaten geeft het patroon van korrels.
De laag is dun. De korrels bevatten soms onderkoelde druppeltjes, vloeibaar water onder het vriespunt, maar die bevriezen heel snel, zodat cirrocumulus in korte tijd van uiterlijk verandert. Hij ontstaat vaak uit het uiteenvallen van cirrostratus of van verdikkende cirrus, en kan weer tot een sluier samensmelten.
Hoe u cirrocumulus herkent
Het zekerste kenmerk is de schijnbare grootte van de korrels: bij cirrocumulus beslaat elk element minder dan 1° hemel, ongeveer de breedte van uw pink op armlengte. De korrels zijn wit, zonder grijs deel en zonder schaduw, en liggen dicht opeen. Zodra de elementen groter lijken en een donkerder kant hebben, gaat het om altocumulus in de middelhoge etage.
Cirrocumulus kan evenwijdige rimpels vormen (de beroemde makreelhemel), een netwerk van mazen of regelmatige rijen, altijd heel fijn. Hij is doorschijnend genoeg om de zon nauwelijks gedempt door te laten, soms omgeven door een gekleurde corona.
Welk weer cirrocumulus aankondigt
Een enkele cirrocumulus betekent niets bijzonders: bij hoge druk verdwijnt hij snel en keert het mooie weer terug. Samen met verdikkende cirrus hoort hij bij de eerste tekenen van verslechtering, want hij wijst op vocht en instabiliteit op hoogte. Een oud weerspreekwoord zegt dat een lucht vol schapenwolkjes zelden lang standhoudt; dat geldt voor cirrocumulus zowel als voor altocumulus, omdat beide wolken instabiel zijn.
Onthoud de vuistregel: een gespikkelde hemel die zich uitbreidt en laat op de dag dichttrekt, kondigt eerder een weersverandering binnen de volgende dag aan; een gespikkelde hemel die openbreekt en opklaart, betekent mooi weer.
Risico's en voorzorgen
Cirrocumulus levert geen direct gevaar op en geeft geen neerslag. Zoals alle dunne wolken laat hij ultraviolet licht door, en zijn glans kan verblinden als u zonder zonnebril door hem heen naar de zon kijkt. Hij verstoort de waarneming van de nachtelijke hemel een beetje, maar blijft een goede aanwijzing voor wie het weer volgt.
In de lucht boven Antwerpen vandaag
Dit geeft de Open-Meteo-verwachting van 2026-11-15 14:48 voor Antwerpen, gemiddeld over de komende 24 uur: 86 % van de hemel is bedekt in de lage etage, 56 % in de middelhoge en 75 % in de hoge.
Voor dit wolkengeslacht telt de volgende etage: in de hoge etage is de hemel grotendeels bedekt (75 % gemiddeld).
Deze percentages zijn modelwaarden op een raster: ze zeggen welk deel van de hemel in elke etage bezet is, niet welk wolkengeslacht er hangt. Ze veranderen bij elke update.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen cirrocumulus en altocumulus?
Hoogte en korrelgrootte. Cirrocumulus zit in de hoge etage, zijn elementen beslaan minder dan 1° en hebben geen schaduw. Altocumulus zit in de middelhoge etage, zijn elementen beslaan 1° tot 5° en hebben een grijze kant.
Wat is een makreelhemel?
Een hemel vol cirrocumulus of altocumulus in dichte rimpels, waarvan het patroon doet denken aan de strepen op een makreelhuid. Hij komt vaak kort voor een weersverandering voor.
Kondigt cirrocumulus regen aan?
Niet op zichzelf. Hij wijst op vocht op hoogte. Verdikt hij en trekt hij dicht tot een sluier, dan kan de regen in de loop van de dag komen; breekt hij open, dan houdt het mooie weer aan.
Bronnen
- Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), Internationale Wolkenatlas, WMO-nr. 407: definities van de geslachten, de etages en de basishoogten voor gematigde breedten. https://cloudatlas.wmo.int (copyright WMO; geen tekst of beeld van de Atlas is hier overgenomen).
- Tekening en tekst van deze pagina: eigen werk van deze website, schematisch.