Cirrostratus is een doorschijnende, melkachtige sluier die de hemel geheel of gedeeltelijk bedekt en het blauw wit kleurt zonder de zon te verbergen. Hij bestaat uit ijskristallen in de hoge etage en tekent de halo, de lichtring rond zon of maan. Voor wie de lucht leest, is hij een van de betrouwbaarste tekenen dat er een storing aankomt.
- Etage: Hoge etage (5.000 tot 13.000 m)
- Hoogte van de basis: 5.000 tot 13.000 m
- Uiterlijk: witachtige, doorschijnende sluier met halo
- Bijbehorend weer: kondigt vaak regen of sneeuw binnen een dag aan
Hoe cirrostratus ontstaat
Cirrostratus ontstaat wanneer een vochtige luchtmassa langzaam en over een groot gebied opstijgt, zoals voor een warmtefront. Warme lucht die over koudere lucht opglijdt, bereikt de hoge etage, koelt af voorbij de verzadiging en vult zich met ijskristallen. In plaats van de losse draden van cirrus ontstaat een aaneengesloten laag, vaak zeer uitgestrekt.
De laag breidt zich meestal uit naarmate het front nadert. Ze begint met enkele cirrusdraden, die vervolgens samenvloeien en de hele hemel wit kleuren. Hoe dikker en lager de laag wordt, hoe grijzer ze oogt, tot ze altostratus wordt, een teken dat het front dichtbij is.
Hoe u cirrostratus herkent
Het onmiskenbare teken is de halo: een lichtring met een straal van 22° rond zon of maan. Hij ontstaat doordat de zeshoekige ijsprisma's het licht bij doorgang minstens 22° afbuigen. De binnenrand van de ring is vaak roodachtig. Op armlengte komt 22° ongeveer overeen met de afstand tussen duim en pink van een gespreide hand.
Een andere test: cirrostratus dooft schaduwen niet uit. Voorwerpen op de grond werpen nog een schaduw, zij het een zachte, wat hem onderscheidt van altostratus, die ze laat verdwijnen. De zon blijft door de sluier duidelijk zichtbaar, met een scherpe rand.
Welk weer cirrostratus aankondigt
Een cirrostratussluier die vanuit het westen verdikt, kondigt vaak regen of sneeuw binnen enkele uren aan, soms binnen een halve dag. Het spreekwoord over de kring om de maan, die regen voorspelt, berust op dit mechanisme: het markeert de voorhoede van een warmtefront. De regel is niet absoluut, maar in gematigde streken vrij betrouwbaar.
Blijft de sluier dun, wordt hij dunner of scheurt hij open, dan trekt de storing elders voorbij en blijft het droog. Let op de richting van de ontwikkeling: een verdikkende sluier betekent regen, een rafelende sluier de terugkeer van de zon.
Risico's en voorzorgen
Cirrostratus zelf is onschuldig en geeft geen neerslag. Hij filtert het uv-licht nauwelijks, en dat blijft een valkuil: een wit gekleurde hemel wekt de indruk van een zwakke zon terwijl de blootstelling hoog blijft. Wel waarschuwt hij voor verslechtering: nu is het moment om de was binnen te halen, een kortere uitstap te plannen of kwetsbare planten voor de regen af te dekken.
In de lucht boven Antwerpen vandaag
Dit geeft de Open-Meteo-verwachting van 2026-11-15 14:48 voor Antwerpen, gemiddeld over de komende 24 uur: 86 % van de hemel is bedekt in de lage etage, 56 % in de middelhoge en 75 % in de hoge.
Voor dit wolkengeslacht telt de volgende etage: in de hoge etage is de hemel grotendeels bedekt (75 % gemiddeld).
Deze percentages zijn modelwaarden op een raster: ze zeggen welk deel van de hemel in elke etage bezet is, niet welk wolkengeslacht er hangt. Ze veranderen bij elke update.
Veelgestelde vragen
Waarom ontstaat er een halo rond de zon?
Omdat de zeshoekige ijskristallen van cirrostratus het zonlicht minstens 22° afbuigen. Het oog ziet dan een lichtring, aan de binnenrand scherper.
Betekent een halo altijd regen?
Nee, maar vaak wel. Hij verraadt een sluier van ijskristallen op hoogte, vaak de voorhoede van een front. Verdikt de sluier en zakt hij, dan komt de regen meestal binnen enkele uren; verdwijnt hij, dan gebeurt er niets.
Hoe onderscheid ik cirrostratus van altostratus?
Aan de zon en de schaduwen. Achter cirrostratus houdt de zon een scherpe rand, is een halo mogelijk en blijven schaduwen duidelijk. Achter altostratus lijkt de zon door matglas, zonder halo en zonder schaduwen.
Bronnen
- Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), Internationale Wolkenatlas, WMO-nr. 407: definities van de geslachten, de etages en de basishoogten voor gematigde breedten. https://cloudatlas.wmo.int (copyright WMO; geen tekst of beeld van de Atlas is hier overgenomen).
- Tekening en tekst van deze pagina: eigen werk van deze website, schematisch.