Stratus is een grijze, gelijkmatige, zeer lage wolkenlaag die eruitziet als van de grond opgetrokken mist. Hij heeft geen reliëf en geen structuur: hij bedekt de hemel als een plafond. Hij is het laagste wolkengeslacht, dat blijft hangen aan heuvels, torens en kammen als de lucht vochtig en stil is.
- Etage: Lage etage (0 tot 2.000 m)
- Hoogte van de basis: 0 tot 2.000 m, vaak vlak boven de grond
- Uiterlijk: egaal grijze laag zonder structuur, zeer lage basis
- Bijbehorend weer: lage grijze lucht; motregen mogelijk
Hoe stratus ontstaat
Stratus ontstaat wanneer een laag vochtige lucht dicht bij de grond afkoelt tot haar dauwpunt zonder dat er verticale menging is. Twee oorzaken overheersen. De eerste is afkoeling door uitstraling in een heldere, windstille nacht: de grond verliest zijn warmte, koelt de lucht die hem raakt, en de damp condenseert. De tweede is advectie: zachte, vochtige lucht glijdt over een koudere bodem of zee en koelt af door contact.
Stratus is een nauwe verwant van mist; het verschil is dat zijn basis de grond niet raakt. Mist kan opstijgen tot stratus als de zon de grond verwarmt, en stratus kan zakken en mist worden. De druppeltjes zijn minuscuul en vallen nauwelijks, en dat is waar de motregen vandaan komt.
Hoe u stratus herkent
Stratus is lichtgrijs tot donkergrijs, gelijkmatig, zonder omtrekken en zonder bobbels, met een basis meestal enkele tientallen of honderden meters boven de grond. U ziet de zon er alleen door als de laag dun is, met een scherpe rand. Hij kan in flarden voorkomen, fractostratus genoemd, na regen of aan het eind van mist.
Van stratocumulus onderscheidt hij zich door het volledig ontbreken van reliëf, van nimbostratus door zijn geringere dikte en het ontbreken van aanhoudende neerslag. Zit u in de wolk, dan is het mist: op een heuvel of in de bergen kan stratus voor de een mist en voor de ander wolk zijn.
Welk weer stratus aankondigt
Stratus betekent grijs, rustig, vochtig weer. Hij kan fijne motregen geven, bestaand uit druppels kleiner dan 0,5 mm, die nat maakt zonder echt te regenen. De lucht is stabiel en verzadigd, waardoor vervuiling en deeltjes gevangen blijven.
Meestal lost hij in de loop van de ochtend op onder de zon, beginnend aan de randen; in de winter, als de zon zwak is, kan hij enkele dagen blijven. Meer wind of een wisseling van luchtmassa veegt hem weg.
Risico's en voorzorgen
Het gevaar van stratus is het zicht. Raakt hij de grond, dan wordt hij mist en wordt rijden moeilijk: verminder snelheid, zet dimlicht en mistlampen aan, houd afstand. Op grond rond het vriespunt kan motregen bevriezen en gladheid veroorzaken. In de bergen betekent een zakkend stratusdek: afdalen voordat u in de nevel verstrikt raakt.
In de lucht boven Antwerpen vandaag
Dit geeft de Open-Meteo-verwachting van 2026-11-15 14:48 voor Antwerpen, gemiddeld over de komende 24 uur: 86 % van de hemel is bedekt in de lage etage, 56 % in de middelhoge en 75 % in de hoge.
Voor dit wolkengeslacht telt de volgende etage: in de lage etage is de hemel grotendeels bedekt (86 % gemiddeld).
Deze percentages zijn modelwaarden op een raster: ze zeggen welk deel van de hemel in elke etage bezet is, niet welk wolkengeslacht er hangt. Ze veranderen bij elke update.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen stratus en mist?
De hoogte van de basis. Mist raakt de grond en beperkt het zicht tot minder dan 1.000 m; stratus heeft zijn basis boven de grond. Dezelfde wolk kan op een heuvel mist zijn en in het vlakke land stratus.
Geeft stratus regen?
Alleen motregen, bestaand uit druppels kleiner dan 0,5 mm, en sneeuwkorrels als het vriest. Echte regen geeft hij niet.
Waarom blijft stratus in de winter hangen?
Omdat de lage zon de grond niet genoeg verwarmt om de laag op te lossen, en de rustige lucht onder een hogedrukgebied geen reden heeft om hem weg te vegen.
Bronnen
- Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), Internationale Wolkenatlas, WMO-nr. 407: definities van de geslachten, de etages en de basishoogten voor gematigde breedten. https://cloudatlas.wmo.int (copyright WMO; geen tekst of beeld van de Atlas is hier overgenomen).
- Tekening en tekst van deze pagina: eigen werk van deze website, schematisch.